بغداد؛ نمادی از شکوه دربار عباسیان و استعمار انگلیس +تصاویر

بغداد ، شهری كه نماد و یاد آور حكومت عباسیان و بازمانده ای از قبل از اسلام است كه از دل تیسفون  سر بر آورده  و امروز در مركز كشور عراق در نقطه ای كه دجله و فرات به یكدیگر نزدیك می شوند، به بزرگترین شهر عراق تبدیل شده است.


  بغداد ؛ بعد از تهران به عنوان دومین شهر بزرگ غرب آسیا، مركز استان بغداد و پایتخت این كشور است كه در مركز جغرافیایی  قرار دارد كه در سرشماری سال ???? میلادی، ????????? نفر جمعیت داشته است.

 

نمایی از شهر بغداد در سال 2007


از آن جایی كه بغداد یكی از مهم ترین شهرهای تاریخی و فرهنگی در غرب آسیاست ، شاید نگاهی گذرا و كوتاه به تاریخ بغداد  در این سیاهه خالی از لطف نباشد.

تاریخ بغداد از دوره ی عباسیان شروع می شود ، پیش از آن پایتخت ساسانیان شهر تیسفون در نزدیكی بغدادامروزی بود. در آن زمان بغداد نام منطقه? كوچكی در نزدیكی تیسفون بود.


بغداد در روزگار عباسیان به پایتختی خلافت برگزیده شد و در همان زمان هم نام آور گشت؛ به گونه‌ای كه نمادی برای سرزمینهای اسلامی سده‌های میانه بود.


شهر بغداد در سال 143 هجری قمری در كرانه غربی رود دجله توسط عباسیان و در زمان خلیفه المنصور بنیاد شد. المنصور برای بغداد چهار دروازه (باب)ساخت؛ باب خراسان، كه به باب‌الدولة نیز مشهور بود به خاطرِ روی آوری و اقبال دولت عباسی از خراسان ، و باب‌الشام، كه به سوی شام بود، ثم باب‌الكوفة، به سوی كوفه، و سپس باب البصره.

نمایی از طاق كسری مربوط به دوره ساسانیان در نزدیكی شهر بغداد

در حدود یك نسل از پیدایش بغداد، این شهر به قطب علم آموزی و تجارت تبدیل گشت ، به طوری كه پایتختِ دانش مسلمانان در شرق شد. بیت‌الحكمه نام بنیادی بود كه به امر ترجمه متون یونانی، فارسی میانه و سریانی اختصاص یافته بود. برمكیان خاندان با نفوذی بودند كه وظیفه آنان گرد آوردن تحصیل كردگان از دانشگاه گندی شاپور ایران و معرفی یونانیان و هند باستان به  مسلمانان بود.


برخی معتقدند كه جمعیت ساكنین این شهر بیش از یك میلیون نفر بوده  در این دوران محل بسیاری از داستان‌های شهرزاد از سری داستان‌های «هزار و یك شب» در بغداد بوده‌است.


پس از سرنگونی امویان و ظهور عباسیان پایتخت خلافت اسلامی از شام به عراق (شهر بغداد) منتقل شد.


بغداد در سال 639 هجری قمری  به دست هلاكوخان سقوط كرد. در سالهای دورتر بغداد و پیرامون آن میان تركمانان و عثمانیان و آنگاه صفویان دست به دست می‌شد. سرانجام به عنوان بخشی از عثمانی شناخته شد تا اینكه پس از جنگ جهانی دوم و تقسیم خلافت عثمانی به عنوان پایتخت عراق گزیده شد.


شاید سخت ترین روزهای شهر پر تنازع عراق پس از اشغال  این كشور در ماه‌های مارس و آوریل سال ???? باشد كه  تحت شدیدترین بمباران‌ها قرار گرفته و در روزهای ? آوریل – ? آوریل تحت اشغال ایالات متحده و انگلیس درآمد.

نمایی از شهر بغداد در جریان هجوم سراسری آمریكا و متحدانش به عراق در سال 2003

 


لشگركشی وحشیانه آمریكایی ها ، منجر به آن شد كه بغداد به یكی از نا امن ترین شهرهای جهان تبدیل شود. در سال ???? بغداد با كسب رتبه ??? عنوان بدترین شهر دنیا برای زندگی را به خود اختصاص داد. شرایط بد امنیتی یكی از مهمترین دلایل كسب این رتبه بوده‌است.
شاید یكی از مهم ترین دلایلی كه این شهر و در یك نگاه كلی تر كشور عراق امروز این وضعیت را دارد ، وجود منابع سرشار و غنی نفتی است.


بغداد تا زمان تأسیس پادشاهی تحت كنترل رژیم استعماری انگلیس در سال ????، تحت حكومت عثمانی باقی بود.


كنترل انگلیسی‌ها بر اساس سیاست سركوب مردم بغداد استوار گردیده بود.


اهتمام انگلستان در برخورد نظامی برای كشتار مردم بغداد از طریق حملات گازی از یك سو و موج بمبارانهای انجام شده در سراسر عراق توسط واحد هائی از نیروی هوائی سلطنتی كه از جمله بغداد را نیز شامل شده بود، می‌گردید.


از اینرو انگلستان به اولین كشور جهان كه اهداف غیر نظامی را بمباران نموده‌است معروف گردید.


این عملیات شامل بمباران برای ایجاد رعب، بمباران در شب، بمب افكن‌های سنگین، بمب‌های تاخیری می‌گردید كه تماماً جهت «اشغال و امتحان سلاح های جنگی» و از بین بردن آسایش مردم عراق بكار می‌رفتند.


در سال ???? اسقلال رسمی به عراق اعطا ء گردیده و در سال ???? حاكمیت ملی استحكام یافت.


البته استقلال واقعی تا سال ???? یعنی زمان سرنگونی و اخراج فیصل دوم دست نشانده انگلیس توسط مردم عراق حاصل نگردید.


جمعیت شهر از رقم ?????? نفر در سال ???? به عدد ?????? در سال ???? بالغ گردید.


در طول دهه ????، عراق بدلیل افزایش شدید بهای محصولات نفتی كه تنها قلم صادراتی آن كشور بشمار می‌رفت، شاهد دوره‌ای شكوفا و پر رونق بود.


در این دوران امكانات زیر بنائی از قبیل تجهیزات فاضلاب، آب آشامیدنی و بزرگراه در بغداد ساخته شدند.


در هر حال  هجوم عراق به ایران و هشت سال جنگ تحمیلی در دهه ????،و زیاده خواهی های صدام حسین  روزگار سختی را برای این شهر رقم زد.


جنگ خلیج فارس كه در سال ???? بوقوع پیوست نیز باعث بروز خساراتی به بغداد وخصوصا بخش‌های حمل ونقل، برق و زیر ساخت‌های بهداشتی آن گردید.


خسارات مضاعفی نیز در غارتگریهای وحشیانه روزهای پس از هجوم آمریكا و انگلیس به شهر بغداد وارد شد.


با عزل رژیم صدام حسین، شهر به اشغال سربازان ایالات متحده درآمد.

 

هجوم نیروهای آمریكایی به منازل مردم در بغداد سال 2005


قبل از تأسیس دولت جدید عراق، مقامات موقت نیروهای ائتلافی اقدام به ایجاد «منطقه‌ای سبز» به وسعت سه مایل مربع (? كیلومتر²) در قلب شهر نموده و از آنجا امور را اداره می‌كردند. در اواخر ماه ژوئن سال ????، مقامات موقت نیروهای ائتلافی قدرت را به دولت موقت تسلیم كرده و سازمان خود را منحل  نمودند.


همانطور كه اشاره شد با یك مقایسه كوچك ، شاید مهم ترین  ثمره استعمار و هجوم های پیاپی انگلیس و آمریكا به طرق مختلف و دخالت آن ها در امور داخلی عراق  ، ایجاد یك ناامنی است كه البته با تلاش دولت ، عراق تلفات حوادث تروریستی در عراق و به خصوص بغداد كمتر شده است.

 

نمایی از انفجارهای تروریستی در شهر بغداد


هرچند آمار دقیقی از كشته شدگان بغداد در دست نیست اما در طول هشت سالی كه از جنگ آمریكا در عراق می گذرد هر روز آمار كشته شدگان در نتیجه پیامد های این جنگ افزایش پیدا می كند. آماری كه در شهریور 87 توسط موسسه  تحقیقاتی استاپ وار تهیه شده است ، حاكی از میزان تلفات انسانی غیرقابل جبران حمله آمریكا ، انگلیس و متحدانش به عراق است. 


این موسسه در آن زمان تعداد عراقی های كشته شده را 655000 نفر اعلام كرد. براساس آمار این موسسه به نقل از گزارش بی بی سی تحقیقی كه در سپتامبر 2007 منتشر شده بود، می گوید كه امكان دارد تعداد مردمی كه كشته شده اند به 1 میلیون و 200 هزار نفر نیز برسد. براساس همین گزارش 4 میلیون و 700 هزار نفر نیز آواره شده اند.


در مطالعه ای كه در سال های اولیه جنگ آمریكا در عراق توسط دولت این كشور و سازمان بهداشت جهانی انجام شد،آمار كشته ها را در حدود 150 هزار نفر اعلام كرد.


هامفری هاكسلی، خبرنگار انگلیسی  در بغداد، در باره آمار كشته شدگان می گوید؛ یك چیز روشن است و آن اینكه شمار تلفات از زمان آغاز جنگ بسیار بالا بوده است.


گزارش سازمان ملل نیز در سال 2006 در این باره اعلام كرد كه هر روز به طور میانگین 100 عراقی كشته می شوند.

كشته شدگان یك حمله تروریستی در بغداد


گزارش های دیگری وجود دارد كه در آنها رقم كشته شدگان جنگ عراق صدهاهزار نفر دانسته شده است. پایگاه اطلاع رسانی عرب تایمز در گزارشی تعداد كشتگان عراق را بعد از صدام دو ملیون و 500 هزار نفر اعلام كرد.


اگر تنها به اختلافات موجود بر سر تعداد كشته شدگان جنگ توجه كنیم، درمی یابیم كه وضعیت عراق تا اندازه ای آشفته شده است كه برآورد تعداد تلفات انسانی نیز غیرممكن است.


البته طی سالهای اخیر و با كمك های فراوانی كه جمهوری اسلامی ایران به عراق كرده ، وضعیت امنیتی در پایتخت عراق رو به بهبود است.

نمایی از شهر بغداد دز سال 2012


در حال حاضر عراق  در یك دوره گذار قرار دارد و  نزدیكی حكومت و سیاستمداران آن با  جمهوری اسلامی ایران یك امتیاز مثبت است و مطمئنا بغداد به عنوان  پایتخت این كشور در آینده نه چندان دور دستخوش تغییرات گسترده ای خواهد شد.

 

نمایی از شهر بغداد در سال 2013


ما در بخش های دیگر این گزارش سعی می كنیم به وضعیت معماری و شهرسازی ، فرهنگ ، مكان های مذهبی ، وضعیت اقتصاد و تجارت  و حتی ورزش در شهر بغداد بپردازیم.


هرچند بغداد امروز دومین شهر بزرگ در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقاست اما از  مناظر مختلف كه امنیت و آسودگی  تنها یك وجه آن است و حتی از نظر بهداشت ، معماری ، فرهنگ و بسیاری  از وجهه های دیگر تفاوت های چشم گیر با  تهران بزرگترین ، پایتخت اسلامی در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا دارد.  

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *