پایگاه خبری تحلیلی رسانه معلم رسانه فرهنگیان ایران
بازخوانی نقش مدرسه در عصر تغییرات سریع اجتماعی و فرهنگی
در روزگاری که تحولات اجتماعی با شتابی بیسابقه رخ میدهد، مدرسه تنها مکانی برای آموزش مفاهیم درسی نیست، بلکه نهادی حیاتی برای بازآفرینی تعادل روانی، فرهنگی و اجتماعی نسل آینده است. در چنین شرایطی، خدمات مشاورهای در تمامی دورههای تحصیلی از ابتدایی تا متوسطه، ضرورتی انکارناپذیر است؛ ضرورتی که نادیده گرفتن آن، به تضعیف بنیانهای تربیتی و اجتماعی جامعه میانجامد.
شتاب تغییرات اجتماعی و فشار نظام مصرفگرا
زندگی دانشآموزان امروز در معرض انبوهی از تغییرات سریع فرهنگی، تکنولوژیک و اقتصادی قرار گرفته است. خواستهها و الگوهای مصرفی، بیش از هر زمان، توسط شرکتهای تجاری و پلتفرمهای رسانهای شکل میگیرند. در نتیجه، ذهن کودک و نوجوان به میدان رقابت تبلیغاتی بدل شده است که در آن، مفهوم نیاز واقعی با میل تحمیلی تجاری درهم آمیخته است.
نقش مدرسه و مشاوران در این میان، تنها هدایت تحصیلی نیست؛ بلکه صیانت از استقلال فکری و هیجانی دانشآموز در برابر سلطه فرهنگ مصرفگراست. مشاوران باید بتوانند دانشآموز را یاری دهند تا میان خواستههای برساخته بازار و نیازهای اصیل انسانی خود تمایز قائل شود.
غفلت از ارتباطات چهرهبهچهره و گسترش روابط مجازی
تبدیل تدریجی روابط انسانی به تعاملات مجازی، از مهمترین آسیبهای زیست اجتماعی امروز است. دانشآموزان زمان کمتری را در گفتگوهای رودررو و فعالیتهای جمعی صرف میکنند و در نتیجه، مهارتهای اجتماعی، همدلی و درک متقابل به حاشیه رانده میشود.
مدرسه و نهاد مشاوره، باید بستر بازسازی این پیوندهای انسانی باشد. هر ساعت گفتوگوی واقعی میان معلم، مشاور و دانشآموز، فرصتی برای بازآفرینی معنا، اعتماد و هویت اجتماعی است.
ضعف نهادهای فرهنگی و کالایی شدن تجربه زیباشناختی
در کنار چالشهای ارتباطی، جامعه امروز شاهد کاهش نقش نهادهای فرهنگی و هنری چون سینما، هنر و ورزش در تربیت نسل جوان است. بسیاری از این نهادها یا فعالیتی ندارند، یا به کالایی لوکس بدل شدهاند که تنها طبقات خاص از آن بهرهمند میشوند.
کاهش قدرت خرید فرهنگی، سبب شده هنر و ورزش، که زمانی مجرای شکلگیری شخصیت و خلاقیت نوجوانان بودند، جای خود را به سرگرمیهای سطحی و مصرفی دهند.
در چنین شرایطی، مدرسه آخرین پناهگاه اجتماعی برای تجربه زیباشناختی و فرهنگی نسل جدید است. خدمات مشاورهای میتوانند در پیوند با برنامههای فرهنگی مدرسه، زمینهی بازسازی حس مشارکت و مسئولیت اجتماعی را فراهم کنند.
مدرسه؛ میدان بازآفرینی جامعه آرمانی
مدرسه تنها نهادی است که هنوز امکان برگزاری گفتوگوی حضوری، تجربه گروهی و فعالیت جمعی و تعاون و ایثار و نوع دوستی را در اختیار نسل نوجوان قرار میدهد. ارتباطات میان دانشآموزان در محیط مدرسه، فرصتی بیبدیل برای تمرین اخوت ، مدارا، همکاری و درک اجتماعی و تمرین مبارزه با ستم و خود برتربینی است.
خدمات مشاورهای کارآمد میتوانند این تعاملات را از سطح ارتباط روزمره به سطح رشد شخصیتی و اجتماعی ارتقا دهند و مدرسه را از مکانی صرفاً آموزشی به جامعهای کوچک برای زیستن ایمانی ،اخلاقی و مسیولیت پذیری اجتماعی بدل کنند.
مشاور ان خوب ومشاوره مناسب می تواند زندگی بخش وحیات آفرین باشند و مشاور ان ملجأ وپناهگاه بی پناهان روحی ومعنوی باشند و مشاوران باید قدرت دعوت دانش آموزان برای بالندگی وزندگی برتر وبهتر را داشته باشند تا با اجابت مخاطبان زندگی را به آنها هدیه نمایند
نتیجهگیری
در جهانی که مرز میان نیاز واقعی و میل تحمیلی هر روز کمرنگتر میشود، ونیازهای مادی بر نیاز های روحی پیشی گرفته است و نیاز های روحی به مجالس آن چنانی تنزل داده می شود ورفاقت به حسادت در تجملات معنا شده است وکامیابی ها به ناکامی روحی منجر می شود و اجتماعات بیرونی به انزوای درونی وخانواده کشیده می شود وظیفهی آموزش و پرورش تنها انتقال دانش نیست، بلکه پاسداری از روح ایمانی وفطرت متعالی خیر طلبی انسان در برابر فرسایش اجتماعی و فرهنگی است.
خدمات مشاورهای در مدارس، نه امری تشریفاتی، بلکه ضرورتی تمدنی است؛ زیرا از دل همین گفتوگوهای مشورتی، جامعهای آرمانی و انسانیتر زاده میشود.
سید نصرت الله فاضلی کارشناس تعلیم وتربیت