پایگاه خبری تحلیلی رسانه معلم رسانه فرهنگیان ایران
کتاب در طوفان دلار
افزایش قیمت دلار در خرداد و تیر ۱۴۰۴ نهتنها توان خرید مردم را کاهش داده، بلکه ضربهای مهلک بر پیکره صنعت نشر و دسترسی جامعه به کالای فرهنگی کتاب وارد کرده است. برای درک عمق این بحران، کافیست نگاهی به روند افزایش قیمت کتاب در سه سال گذشته و همبستگی آن با نرخ ارز بیندازیم.
در سال ۱۳۹۹ با وجود تحریمها و نوسانات ارزی، قیمت دلار در کانال
۲۵ تا ۳۰ هزار تومان
در نوسان بود و قیمت یک کتاب عمومی معمولاً بین
۳۰ تا ۵۰ هزار تومان
متغیر بود. اما در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، با عبور دلار از مرز
۵۰ هزار تومان،
قیمت کتابها بهطور متوسط
دو تا سه برابر
افزایش یافت. بسیاری از کتابهایی که با دلار ارزانتر منتشر شده بودند، در تجدید چاپ جهش قیمتی قابل توجهی را تجربه کردند.
در خرداد و تیر ۱۴۰۴، با عبور دلار از مرز
۹۰ هزار تومان،
بازار کتاب به مرز بحران رسید. اکنون قیمت یک کتاب عمومی که در سال ۱۳۹۹ با
۳۰ تا ۵۰ هزار تومان
قابل تهیه بود، بهراحتی به
۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان
و حتی بیشتر رسیده است.
افزایش قیمت دلار، بهصورت مستقیم بر مواد اولیه تولید کتاب اثر گذاشته است. قیمت هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی (۱۰۰۰ ورقی) از
۱۲۰ هزار تومان
در سال ۱۳۹۹ به حدود
۱ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان
در ۱۴۰۴ رسیده است؛ یعنی افزایشی
نزدیک به ۱۳ برابری.
قیمت مرکب، فیلم و زینک نیز روندی مشابه داشتهاند و برخی از آنها افزایش
۵ برابری
را تجربه کردهاند.
هزینههای چاپ و صحافی نیز به دلیل رشد قیمت مواد مصرفی، هزینه نگهداری ماشینآلات وارداتی و افزایش دستمزد نیروی کار، بهطور میانگین بین
۳ تا ۴ برابر
شده است. در مجموع، هزینه تولید یک کتاب نسبت به سال ۱۳۹۹ بین
۴ تا ۵ برابر
افزایش یافته است. با وجود این رشد، قیمت نهایی کتابها معمولاً با درصدی کمتر افزایش یافته. برای نمونه، کتابی که در سال ۱۳۹۹ با قیمت
۴۴ هزار تومان
عرضه میشد، اکنون با قیمت حدود
۳۰۰ هزار تومان
فروخته میشود. این فشار مضاعفی بر ناشران، بهویژه ناشران کوچک و متوسط وارد کرده است که توان سرمایهگذاری کمتری دارند.
در چند سال اخیر، صنعت نشر در ایران وارد دورهای پرچالش شده است. تعداد عناوین منتشرشده افزایش یافته، اما در مقابل، تعداد نسخههای چاپ هر کتاب کاهش یافته است. براساس دادههای خانه کتاب، بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳، تعداد عناوین منتشرشده حدود
۲۵ درصد
افزایش داشته و از حدود
۹۴ هزار و ۹۰۰ عنوان
به بیش از
۱۱۸ هزار عنوان
رسیده است. در همین مدت، مجموع تیراژ کتابها از
۱۱۷ میلیون نسخه
به حدود
۱۰۸ میلیون نسخه
کاهش یافته است. میانگین تیراژ هر عنوان نیز از
۱۱۳۶ نسخه
به حدود
۹۱۱ نسخه
رسیده است.