پیوندها درباره سایت ارتباط با ما

سمپادی ها شکست خوردند
تاریخ : یکشنبه 14 مرداد 01:55 کد خبر : 8660

ملاحظاتی تأمّل برانگیز پیرامون یک ابزار

دکتر کاظمی حقیقی در یادداشتی به بررسی روایی و اعتبار آزمون هوشی که امسال برای شناسایی دانش آموزان مدارس سمپاد در پایه هفتم برگزار شد پرداخته است.


به گزارش گروه آموزش و پرورش خبرگزاری رسانه معلم،به نقل از مهر، روزی كه وزیر آموزش و پرورش پشت مصوبه «حذف آزمون ها از مدارس ابتدایی»، نیت به حذف مدارس سمپاد داشت و پس از چندی از مطرح شدن این مصوبه این موضوع نیز علنی شد، این خود مشخص بود كه اگر در ادامه و با تلاش سمپادی ها، برخی از كارشناسان حوزه آموزش و پرورش و متخصصان امر تیزهوشی حذف سمپاد عملی نشود –كه نشد- به گونه ای دیگر حذف این مدارس اتفاق بی افتد.

با نگاه به آزمون ورودی مدارس سمپاد پایه هفتم كه چند روز قبل برگزار شد مشخص می شود چالشی كه معلمان مدارس سمپاد در پایه هفتم با آن رو به رو هستند این است كه هیچ پیش بینی برای اینكه چه نوع دانش آموزانی سر این كلاس می نشینند ندارند. علیرغم وعده های وزیر آموزش و پرورش برای جایگزینی یك روش گزینش استاندارد و مطلوب به جای آزمون های هر ساله سمپاد، آزمونی برگزار شد كه نه اعتبار و نه كاركرد لازم برای گزینش دانش آموز پایه هفتم سمپاد را ندارد. نكته وقتی جالب توجه می شود كه این روزها از پشت پرده اتفاقات انتخاب آزمون هوش ریون برای این گزینش نیز موضوعاتی درز كرده است كه نشان می دهد شخص وزیر آموزش و پرورش به طور مستقیم بر این شیوه تاكید داشته است؛ شیوه ای كه بسیاری از متخصصان حوزه تیزهوشی را متعجب كرده است.

۶۰ سوال تستی –تصویری آزمون ریون كه به طور مشخص كپی از این آزمون هوش با قدمت ۸۰ ساله، كه پاسخ های آن به راحتی در دسترس است برای گزینش سمپادی های پایه هفتم امسال در نظر گرفته شد كه نكته تعجب آور آن این بود.

رئیس مركز استعدادهای درخشان پس از برگزاری این آزمون اعلام كرد كه این سازمان طراح این آزمون نبوده و حتی از آن اطلاعی نداشته است و تنها بهره بردار این آزمون بوده است و نكته حیرت انگیز تر اینكه مدیر مركز سنجش و آزمون وزارت آموزش و پرورش اعلام كرده است این مركز تنها مسئول برگزاری آزمون بوده است و تیم رئیس سازمان مدارس استثنایی آموزش و پرورش این انتخاب را انجام داده اند.

به عبارت دیگر دو سازمان هم عرض در وزارتخانه آموزش و پرورش وجود دارد به نام های «استعدادهای درخشان» و «كودكان استثنایی» كه یكی به شناسایی و پرورش استعدادهای برتر و تیزهوشان می پردازد و دیگری به شناسایی و ارائه خدمات به كودكان با توان هوشی و جسمی زیر حد نرمال و حالا آن بخشی از وزارتخانه كه مسئول شناسایی كودكان با توانایی ذهنی و جسمی غیر نرمال است مسئول انتخاب آزمونی شده كه تیزهوشان را انتخاب كند. حتی اگر عجیب بودن چنین واگذاری مسئولیتی را كنار بگذاریم سوال اینجاست كه چرا صفر تا صد شناسایی و پرورش استعدادهای برتر را به سازمانی كه به همین منظور وجود دارد و تعریف شده است نسپرده اند؟ سكوت فاطمه مهاجرانی رئیس مركز استعدادهای درخشان در این زمینه خود بر ابهامات می افزاید خصوصا آنكه شنیده می شود در ابتدای امر تیمی برای طراحی سوالات آزمون امسال مدارس سمپاد وجود داشته است اما ریاست آن تیم اعلام كرد كه مسئول انتخاب این آزمون نیست.

وزیر آموزش و پرورش در گفتگو با برنامه حالا خورشید در رسانه ملی از آزمون هوش ریون به عنوان تنها تست استاندارد موجود در كشور برای سنجش هوش نام برده است كه جای سوال های فراوانی را باز كرده است.هر چند عایدی این آزمون درآمد ۳ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومانی برای آموزش و پرورش با احتساب شركت ۲۵۰ هزار نفر در آن و پرداخت هر نفر ۱۵ هزار تومان بود.

در ادامه دكتر ناصرالدین كاظمی حقیقی متخصص امور تیرهوشی و استاد دانشگاه در یادداشتی كه در اختیار خبرگزاری مهر قرار دادند به بررسی اعتبار و روایی آزمون هوش ریون كه وزیر آموزش و پرورش آن را تنها تست استاندارد موجود در كشور نامیدند، پرداخته است.

دكتر كاظمی در یادداشت خود نوشته است: جدول پیشرونده«ریون» موسوم به آزمون «ریون» در سال ١٩٣٨ میلادی توسط جان ریون روانسنج انگلیسی بر پایه هوش عمومی جامد برای افراد بالای پنج سال پی ریزی شد و مجدّداً در سال ١٩۴٨ مورد تجدید نظر قرار گرفت. این ابزار تشخیصی از لحاظ روایی و اعتبار دچار كاستیهایی اساسی است كه ذیلاً به اختصار بررسی می شود.

«روایی آزمون»: مطالعات روایی ریون نشان می دهد كه این آزمون فقط دو توانایی استدلال انتزاعی و درك فضایی را می سنجد.

اما مطالعات روایی در میهن ما روایی آن را صرفاً با آزمون وكسلر بررسی كرده است و هرگز روایی سازه آن در هیچ تحقیق معتبری در كشور كاوش نشده است.

لذا ابزار مزبور  صرفا برآورد اندكی از دو مؤلفه استنتاج و موقعیت یابی در هوش تحلیلی را به دست می دهد و از سنجش سایر مؤلفه های هفتگانه هوش تحلیلی غفلت دارد. از این رو ابزار فوق الذكر نه تنها همه مؤلفه های هوش تحلیلی را پوشش نمی دهد بلكه  هیچ توجهی به سنجش هوش های تحصیلی و تجربی ندارد حال آنكه تشخیص نوجوانان تیزهوش مستلزم توجه به برجستگی در هر سه نوع هوش تحلیلی ، تجربی و تحصیلی است.

«اعتبارسنجی و هنجاریابی»: معمولاً برای ماندگاری اعتبار یك آزمون شناختی در جامعه ای خاص انجام بررسی های هنجاریابی متناوب درفاصله هفت تا ده سال امری ضروری است.

مطالعات هنجاریابی و اعتبارسنجی برای جامعه ایرانی محدود به گروه های دانشجویی و كودكان زیر یازده سال شده است كه به سالهای قبل از ١٣٨۶ باز می گردد و تاكنون هیچ جدول هنجاری برای كودكان ١٢ سال به بالای ایران بر اساس یك تحقیق معتبر ارایه نشده است. از این رو در طیف سنّی منطبق با دوره اوّل متوسّطه، جدول هنجاری معتبری در دست نیست.

نكته تأمّل برانگیز در بررسی های اعتبارسنجی آزمون «ریون» آن است كه با هر بار تكرار در یك گروه، عملكرد آزمودنی به جای ثبات، افزایش می یابد. یعنی با تمرین و ممارست می توان نتایج را بهبود بخشید. نكته مزبور به آزمون ریون ویژگی «تمرین پذیری» داده است كه ضعفی اساسی در اعتبار یك ابزار تشخیصی قلمداد می شود.

محدودیت ابزار مزبور در مبانی نظری از حیث روایی سازه و ضعف در موازین اعتباریابی، آزمون یادشده را برای تشخیص تیزهوشی جامعه دانش آموزشی متوسطه در ایران از قابلیت اعتماد و اتكای تخصّصی و فنّی ساقط كرده است.

آزمون ریون از حیث موازین روانسنجی آن چنان سست و ضعیف است كه در دو دهه اخیر هرگز در تحقیقات و پژوهش های معتبر روانشناختی كشور به كار نرفته است.

امروز هر دانشجوی دوره كارشناسی روانشناسی از این امر آگاه است كه برای بی اعتباری یك پژوهش روانشناختی كافی است كه از آزمون «ریون» استفاده شود. چه آنكه كاربرد آن در هر مطالعه ای یافته های آن مطالعه را از اعتبار تهی می كند.

مجموع چنین شرایطی این آزمون را آن چنان در سطح یك ابزار سست، تنزّل داده كه به همراه كلید جوابها در سه دهه اخیر در دسترس عموم هموطنان قرار گرفته است.

آزمون ریون در واقع دست مایه ای كمك آموزشی برای تمرین اطفال و كودكان ایرانی محسوب می شود كه با گوشه هایی از مؤلفّه های هوش تحلیلی آشنا شوند و به ممارست بپردازند. این بهترین كاركرد آزمون ریون برای كودكان ایران است؛ چنان كه در آموزشگاه ها و دبستانها و شبكه مجازی رواج دارد./د

 




دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"مدیریت سایت" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"مدیریت سایت" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.