پیوندها درباره سایت ارتباط با ما

اقتصاد آموزش‌وپرورش(قسمت دوم)
تاریخ : چهارشنبه 13 تير 16:48 کد خبر : 8535

راهی به‌سوی عاقبت خیر(5)

وبسیاری از دانشمندان و نخبگان شغل معلمی را برگزیدندوجامعه نیز آنان را محترم می‌شمرد


بسیاری از دانشمندان و نخبگان شغل معلمی را برگزیدند. جامعه نیز آنان را محترم می‌شمرد و دولت وقت نیز، با تأمین حقوق كافی، جاذبۀ زیادی برای خدمت آنان ایجاد كرده بود. برای آنكه شاهدی به دست داده باشیم نمونه‌ای واقعی عرضه می‌كنیم. احمد آرام كه به سال 1281 هجری شمسی، یعنی چند سالی قبل از پیروزی مشروطیت، در تهران متولد شده و در یكی از مدرسه‌های ابتدایی مولود مشروطیت تحصیل‌كرده و از آغاز جوانی، پس‌ازآنكه در رشته‌های طب و حقوق درس‌خوانده بود، شغل معلمی را انتخاب كرده، در خاطرات خود از سال‌هایی كه در شیراز معلم بوده چنین می‌گوید:

«... در 1302 دیپلم گرفتم ... حقوق نود تومان شده بود. نود تومان خیلی پول بود. من با نود تومان استخدام شدم. آن‌وقت خانه‌ای كه ما گرفته بودیم. نمی‌دانم ماهی چهار یا پنج تومان بود؛ یك‌خانۀ دربست ماهی چهار یا پنج تومان، مثلاً خربزه گركاب كه یك برش بیست من شاه بود كه می‌شود چهل من ما؛ این، هفت ریال بود؛ یعنی هفت ریال می‌دادیم و صدوبیست كیلو خربزه می‌گرفتیم.» [1]

     از مقایسۀ این ارقام با ارقام مشابه آن در روزگار ما می‌توان فهمید چرا آن روز افراد باسواد یا استعدادی نظیر احمد آرام كه بعدها در ردیف دانشمندان بنام كشور قرار گرفتند، به شغل معلمی جذب می‌شدند و چرا امروز چنین اتفاقی نمی‌افتد، ازاین‌گونه معلمان در سال‌های اول پس از مشروطیت در كشور كم نبودند. برای اینكه بهتر معلوم شود كه چه كسانی در آن سال‌ها در مدرسه‌ها درس می‌دادند خوب است به شرح‌حال معلم دیگری كه در طبقۀ سِنی احمد آرام جای داشته، یعنی شادروان غلامرضا عسجدی، دبیر مشهور ریاضی دبیرستان‌ها و مؤلف كتاب‌های درسی مدارس، نگاهی بیندازیم.

     غلامرضا عسجدی به سال 1292 خورشیدی در تبریز به دنیا آمد. دوره‌های آموزش ابتدایی و متوسطه را در همان شهر گذراند؛ ضمن آنكه از برادر بزرگ‌تر خود ادبیات فارسی و عرب را می‌آموخت و با حضور در محضر درس دایی خود كه از مجتهدان تراز اول تبریز بود، اطلاعات و اعتقادات دینی و مذهبی خود را استحكام می‌بخشید. پس از اتمام دورۀ دبیرستان، به تشویق برادر و به سفارش معلمان (فرانسوی)، در رشتۀ ریاضی دانشسرای عالی ثبت‌نام كرد. در آن زمان، دانشسرای عالی هستۀ مركزی دانشگاه تهران بوده و موقعیت ممتاز داشته است. فارغ‌التحصیلان زبدۀ مدرسه‌های متوسطه برای ادامۀ تحصیل به آنجا روی می‌آورند. او دروس علوم را نزد دبیران و استادان فرانسوی و دروس ادبیات و فلسفه و روان‌شناسی تعلیم و تربیت را در محضر فرزانگانی چون جلال‌الدین همایی، بدیع الزمان فروزان فر، ملك‌الشعرای بهار، سید كاظم عصّار، رضازادۀ شفق و ... فراگرفت. به سال 1317 با احراز رتبۀ یكم از دانشسرای عالی فارغ‌التحصیل شد و گواهینامۀ لیسانس ریاضی را به دست آورد و به استخدام رسمی وزارت فرهنگ (كه وزارت كنونی آموزش‌وپرورش و علوم را در برداشت) درآمد.

     ... عسجدی كه همواره از راه مطالعۀ جدیدترین منابع معتبر، خود را در جریان آخرین تحول‌های علمی نگه می‌داشت ... كتاب، «مبانی منطق و ریاضی جدید» را فراهم آورد و منتشر كرد كه اقبال عامه یافت و به‌ویژه مورداستفادۀ دبیران، ریاضی بود ... .

     مطالعه و تحقیق و شركت در اجلاس‌هایی درزمینۀ نسبیت، سرگرمی مطلوب آقای عسجدی در اوقات فراغت بود ... جزوه‌های «نقد و تحلیل دربارۀ نسبیت هم‌زمانی مأخوذ از نظریۀ نسبیت اینشتین» و «ناسازگاری یك ناظر برای دو دستگاه» كه در تیر و بهمن 1354 چاپ‌شده از این نمونه‌اند. آخرین اثر آقای عسجدی درزمینۀ نسبیت كه به نام «نسبیت؛ نظریۀ خصوصی و عمومی» در 1361 در تهران چاپ‌شده است، ترجمه كتابی است كه خود آلبرت اینشتین به‌منظور بیان ساده و همه‌فهم نظریه‌اش آن را تألیف كرده است. تألیف‌های دیگر آقای عسجدی بالغ‌بر پانزده جلد و درزمینۀ ریاضیات بوده و افزون بر آن ده‌ها مقاله از او در مجله‌های علمی چاپ‌شده است. [2]

     سال‌ها بعد از مشروطه، وقتی دانشگاه در ایران تأسیس شد، بسیاری از همین دبیران دانشمند و صاحب‌نام استاد دانشگاه شدند.

 

بسیاری از دانشمندان و نخبگان شغل معلمی را برگزیدند. جامعه نیز آنان را محترم می‌شمرد و دولت وقت نیز، با تأمین حقوق كافی، جاذبۀ زیادی برای خدمت آنان ایجاد كرده بود. برای آنكه شاهدی به دست داده باشیم نمونه‌ای واقعی عرضه می‌كنیم. احمد آرام كه به سال 1281 هجری شمسی، یعنی چند سالی قبل از پیروزی مشروطیت، در تهران متولد شده و در یكی از مدرسه‌های ابتدایی مولود مشروطیت تحصیل‌كرده و از آغاز جوانی، پس‌ازآنكه در رشته‌های طب و حقوق درس‌خوانده بود، شغل معلمی را انتخاب كرده، در خاطرات خود از سال‌هایی كه در شیراز معلم بوده چنین می‌گوید:

«... در 1302 دیپلم گرفتم ... حقوق نود تومان شده بود. نود تومان خیلی پول بود. من با نود تومان استخدام شدم. آن‌وقت خانه‌ای كه ما گرفته بودیم. نمی‌دانم ماهی چهار یا پنج تومان بود؛ یك‌خانۀ دربست ماهی چهار یا پنج تومان، مثلاً خربزه گركاب كه یك برش بیست من شاه بود كه می‌شود چهل من ما؛ این، هفت ریال بود؛ یعنی هفت ریال می‌دادیم و صدوبیست كیلو خربزه می‌گرفتیم.» [1]

     از مقایسۀ این ارقام با ارقام مشابه آن در روزگار ما می‌توان فهمید چرا آن روز افراد باسواد یا استعدادی نظیر احمد آرام كه بعدها در ردیف دانشمندان بنام كشور قرار گرفتند، به شغل معلمی جذب می‌شدند و چرا امروز چنین اتفاقی نمی‌افتد، ازاین‌گونه معلمان در سال‌های اول پس از مشروطیت در كشور كم نبودند. برای اینكه بهتر معلوم شود كه چه كسانی در آن سال‌ها در مدرسه‌ها درس می‌دادند خوب است به شرح‌حال معلم دیگری كه در طبقۀ سِنی احمد آرام جای داشته، یعنی شادروان غلامرضا عسجدی، دبیر مشهور ریاضی دبیرستان‌ها و مؤلف كتاب‌های درسی مدارس، نگاهی بیندازیم.

     غلامرضا عسجدی به سال 1292 خورشیدی در تبریز به دنیا آمد. دوره‌های آموزش ابتدایی و متوسطه را در همان شهر گذراند؛ ضمن آنكه از برادر بزرگ‌تر خود ادبیات فارسی و عرب را می‌آموخت و با حضور در محضر درس دایی خود كه از مجتهدان تراز اول تبریز بود، اطلاعات و اعتقادات دینی و مذهبی خود را استحكام می‌بخشید. پس از اتمام دورۀ دبیرستان، به تشویق برادر و به سفارش معلمان (فرانسوی)، در رشتۀ ریاضی دانشسرای عالی ثبت‌نام كرد. در آن زمان، دانشسرای عالی هستۀ مركزی دانشگاه تهران بوده و موقعیت ممتاز داشته است. فارغ‌التحصیلان زبدۀ مدرسه‌های متوسطه برای ادامۀ تحصیل به آنجا روی می‌آورند. او دروس علوم را نزد دبیران و استادان فرانسوی و دروس ادبیات و فلسفه و روان‌شناسی تعلیم و تربیت را در محضر فرزانگانی چون جلال‌الدین همایی، بدیع الزمان فروزان فر، ملك‌الشعرای بهار، سید كاظم عصّار، رضازادۀ شفق و ... فراگرفت. به سال 1317 با احراز رتبۀ یكم از دانشسرای عالی فارغ‌التحصیل شد و گواهینامۀ لیسانس ریاضی را به دست آورد و به استخدام رسمی وزارت فرهنگ (كه وزارت كنونی آموزش‌وپرورش و علوم را در برداشت) درآمد.

     ... عسجدی كه همواره از راه مطالعۀ جدیدترین منابع معتبر، خود را در جریان آخرین تحول‌های علمی نگه می‌داشت ... كتاب، «مبانی منطق و ریاضی جدید» را فراهم آورد و منتشر كرد كه اقبال عامه یافت و به‌ویژه مورداستفادۀ دبیران، ریاضی بود ... .

     مطالعه و تحقیق و شركت در اجلاس‌هایی درزمینۀ نسبیت، سرگرمی مطلوب آقای عسجدی در اوقات فراغت بود ... جزوه‌های «نقد و تحلیل دربارۀ نسبیت هم‌زمانی مأخوذ از نظریۀ نسبیت اینشتین» و «ناسازگاری یك ناظر برای دو دستگاه» كه در تیر و بهمن 1354 چاپ‌شده از این نمونه‌اند. آخرین اثر آقای عسجدی درزمینۀ نسبیت كه به نام «نسبیت؛ نظریۀ خصوصی و عمومی» در 1361 در تهران چاپ‌شده است، ترجمه كتابی است كه خود آلبرت اینشتین به‌منظور بیان ساده و همه‌فهم نظریه‌اش آن را تألیف كرده است. تألیف‌های دیگر آقای عسجدی بالغ‌بر پانزده جلد و درزمینۀ ریاضیات بوده و افزون بر آن ده‌ها مقاله از او در مجله‌های علمی چاپ‌شده است. [2]

     سال‌ها بعد از مشروطه، وقتی دانشگاه در ایران تأسیس شد، بسیاری از همین دبیران دانشمند و صاحب‌نام استاد دانشگاه شدند.

 

 

 

 

 

 

 

پی نوشت‌ها:

[1] . گوهر عمر؛ گفت‌وگوی پیروز سیّار با استاد احمد آرام، تهران؛ نشر نی، 1386، ص 76.

[2] . مصحفی، عبدالحسین، «یادی از دانشمند فقید استاد غلامرضا عسجدی»، در قبله‌یابی و تعیین ظهر حقیقی با روش مشاهده و محاسبه، پیوست یازدهمین شمارۀ مجلۀ میراث علمی اسلام و ایران، سال ششم، بهار و تابستان 1396 (پاپی 11)، ص 6-8.

 

 

 

 

 

 

پی نوشت‌ها:

[1] . گوهر عمر؛ گفت‌وگوی پیروز سیّار با استاد احمد آرام، تهران؛ نشر نی، 1386، ص 76.

[2] . مصحفی، عبدالحسین، «یادی از دانشمند فقید استاد غلامرضا عسجدی»، در قبله‌یابی و تعیین ظهر حقیقی با روش مشاهده و محاسبه، پیوست یازدهمین شمارۀ مجلۀ میراث علمی اسلام و ایران، سال ششم، بهار و تابستان 1396 (پاپی 11)، ص 6-8.

 


کد خبرنگار : 37


دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"مدیریت سایت" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"مدیریت سایت" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.