پیوندها درباره سایت ارتباط با ما

تاریخ : پنجشنبه 17 خرداد 19:28 کد خبر : 8453

آیا ایرانی‌ها واقعا کتاب نمی خوانند؟

عضی گزاره های غلط انقدر تکرار می شوند تا برای افکار عمومی به یک موضوع پذیرفته شده تبدیل می‌شوند. یکی از این گزاره‌های غلط آمار کتابخوانی ایرانی و مقایسه سرانه مطالعه ایران با دیگر کشورهاست.


«اگر كتاب می خواندیم كه وضعمان این نبود» «ایرانی ها اصلا اهل مطالعه نیستند» « ما روزی یك دقیقه هم مطالعه نمی كنیم درحالی كه خارجی ها همه جا با خودشان كتاب دارند» این جملات كلیشه ای را زیاد درباره كتابخوانی مردمان كشورمان شنیده ایم.

 مشخص نیست اولین بار چه كسی ادعا كرد كه سرانه مطالعه در كشور ما بسیار پایین است و اگر بخواهیم خیلی خوشبینانه نگاه كنیم حداكثر روزی یك دقیقه مطالعه می كنیم! اما این جملات همیشه همراه یك سری تعریف و تمجید از كتابخوانی افراد دیگر فرهنگ ها یا همان خارجی ها(!) می آید. می گوییم خارجی چون گوینده هیچوقت مشخص نمی كند منظورش از خارج كجاست اما همه یك فامیل دارند كه در سفر به خارج! همه مردم را در همه وقت در حال خواندن كتاب دیده است.

اما آمارها می گوید كه واقعیت با این كلیشه ی به شدت تكرارشونده تفاوت دارد و البته دلایل زیادی هست كه باعث می شود فكر كنیم ما مردم كتابخوانی نیستیم.

سرانه مطالعه یعنی چه؟

درباره كتابخوانی زیاد از كلمه «سرانه مطالعه» استفاده می كنیم اما كمتر كسی معنی دقیق آن را می داند. شاید برای خیلی از ما واژه سرانه مطالعه فقط خواندن متن به صورت كاغذی را تداعی كند اما واقعیت فراتر از این است و البته همه تعاریف هم همه ابعاد مطالعه كردن را در نظر نگرفته اند.

مثلا نهاد كتابخانه های عمومی كشور، همه كتابها، روزنامه ها و نشریات غیر روزانه چه به صورت مكتوب باشند و چه به صورت مجازی را جزء محتواهای خواندنی حساب می كند. این آمار شامل قرآن و ادعیه هم می شود.

از آن طرف مركز افكارسنجی و رصد فرهنگی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات اسلامی به جز محتواهای رسمی مكتوب و اینترنتی، محتواهای غیر رسمی مثل وبلاگ، ایمیل و مطالعات كاری را هم محاسبه می كند.

شورای عالی انقلاب فرهنگی در مصوبه « سند مطالعه مفید» خواندن هرنوع متن مكتوب را جز خواندن حساب كرده است كه شامل زیرنویس تلویزیون و بنر تبلغیاتی و حتی پیامك هم می شود.

حالا با اینهمه تعاریف مختلف از سازمان های رسمی آیا باز هم می شود درباره سرانه مطالعه در ایران به راحتی قبل قضاوت كرد؟

آمارها به طور غیرواقعی كم با زیاد هستند

 اینكه سازمان متولی و البته غیرمتولی! تعریف دقیقی از سرانه مطالعه ارائه ندادند، باعث شده آمارها هم در این زمینه بسیار متفاوت باشد.

مثلا چندسال پیش بعضی سایت های اینترنتی اعلام كردند كه ایرانی ها ۲ دقیقه در سال مطالعه می كنند كه بسیار غیرواقعی به نظر می رسید اما حرف دبیر كل نهاد كتابخانه های عمومی هم كه بعد از این ماجرا، آمار كتابخوانی ایرانی ها را ۷۹دقیقه در روز بیان كرد هم به همان اندازه غیرواقعی به نظر می آمد.

اما واقعیت این است كه هیچ نظرسنجی دقیقی هم در این باره در كشور ما انجام نمی شود و در نظرسنجی یا آمارگیری فراگیر از مردم درباره میزان كتاب خوانی آنها سوال نمی شود. از طرف دیگر یكی از راه های تعیین سرانه مطالعه در هر كشور رابطه تیراژ كتاب با فروش آن است كه در كشور ما خیلی از اوقات تیراژ واقعی نیست و یا آماری از آن ارائه نمی شود.

نبود تعریف دقیق از سرانه مطالعه و نبود مرجعی رسمی كه به طور علمی و دقیق آمار كتابخوانی ایرانی ها را مطالعه كند، باعث شده تا اعدادی كه درباره میزان خواندن كتاب صحبت می كنند، به طور غیرواقعی زیاد یا كم باشند.

كی از همه كتاب خوان تره؟!

در سال ۲۰۱۵ رتبه بندی از مطالعه كتاب و نشریات در برخی كشورهای جهان منتشر شد كه برخلاف تصور خیلی ها رتبه اول آن یك كشور اروپایی نبود. بلكه هندی ها بودند كه ۱۱۲ دقیقه در روز مطالعه می كردند. ژاپن و چین رتبه های بعدی را داشتند و اولین كشور اروپایی این لیست انگلیس با ۶۸ دقیقه مطالعه در روز و در رتبه چهارم بود. در این آمار، برای ایران ۱۳دقیقه مطالعه در روز گفته شده بود.

از آنطرف یورونیوز خبری را از قول موسسه آمار اروپا  منتشر كرده و نوشته است كه خانواده های اروپایی به طور میانگین تنها ۱.۱ درصد از هزینه های مصرفی خود را به خرید كتاب، روزنامه و لوازم التحریر اختصاص می دهند كه كمتر از نصف هزینه های تفریحی در میان اروپایی است.

این آمار می گوید كه در سال ۱۹۹۵، ۱.۸ درصد هزینه های خانوار اروپایی ها صرف اقلامی مثل كتاب می شد و طی این سالها این رقم كاهش یافته است.

از آن طرف یورونیوز طبق یك نظرسنجی از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵می گوید كه  هر اروپایی به طور میانگین فقط ۱۰دقیقه در روز مطالعه می كند. بدین ترتیب فرانسوی ها با ۲دقیقه و مردم استونی با ۱۳دقیقه مطالعه كمترین و بیشترین سرانه مطالعه در اروپا را دارند.

كتابخوانی از ضرورت های یك زندگی آگاهانه است. به همین خاطر در شاخص رشد توسعه هر كشور آمار كتابخوانی، تیراژ كتابها و میزان فروش آنها هم به حساب می آید.

اگرچه شایعه قدیمی كه مردم ایران را دور از كتاب معرفی می كند این روزها با آمار و ارقام رد شده است اما باز هم این آمار در مقایسه با بسیاری از كشورها آمار پایینی است. پرورش و تربیت هر نسل و ساختن آینده ای بهتر از گذشته از طریق محتواهای كتابهای خوب و مطالعه مفید به هر جامعه ای منتقل می شود.




دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"مدیریت سایت" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"مدیریت سایت" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.