پیوندها درباره سایت ارتباط با ما

همزمان با سالگرد رحلت معلم اسوه مرحوم علی اکبر پرورش
تاریخ : شنبه 02 دي 15:48 کد خبر : 8151

ناگفته‌هایی از زندگی علی‌اکبر پرورش به‌روایت ولایتی

"استاد پرورش نیروهای انقلابی را از بالقوه به بالفعل تبدیل می‌کرد"


بیان شیوا و صریح علی‌اكبر ولایتی سبب رغبت مستمع برای شنیدن سخنان بیشتر از دوران قبل از انقلاب و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی می‌شود. وی آن‌چنان زیبا به بیان وقایع تاریخی می‌پردازند كه در طول صحبت‌های ایشان، گذشتن زمان احساس نمی‌شود.

علی‌اكبر ولایتی در گفت‌وگو با تسنیم به بیان ناگفته‌هایی از فعالیت گروه والفجر، همزمانی حضور او در وزارت امور خارجه و حضور سید علی‌اكبر پرورش بر مسند وزارت آموزش و پرورش، نظرات حضرت امام(ره) درباره مرحوم پرورش، خصوصیات رفتاری و حمایت‌های استاد از نسل جوان پرداخت.

با توجه به سابقه استاد پرورش در زمان انقلاب و قبل از آن بر آن شدیم تا از علی‌اكبر ولایتی بیشتر در مورد شخصیت استاد مطلع شویم و از زبان ایشان به برخی از زوایای شخصیتی مرحوم دست یابیم.

تسنیم: دوره آشنایی شما با استاد پرورش به قبل از انقلاب بازمی‌گردد یا در دوران انقلاب؟

ولایتی: بنده نسبت به مرحوم جناب آقای سید علی‌اكبر پرورش از قبل از انقلاب به‌صورت غیابی ارادت پیدا كردم و آن هم این بود كه ایشان در بعضی از محافل دینی روشنفكری جوانان مسلمان تحصیل‌كرده، سخنرانی داشتند و یكی از سخنرانان و مراجع مهم فكری جوان‌های مسلمانی بود كه اینها به‌دنبال پناهگاهی از نظر فكری می‌گشتند بنابراین تعدادی از اشخاصی كه سخنشان در تهران و شهرستان‌ها مؤثر بود، در جلسات سخنرانی می‌كردند.

البته این سخنرانی‌ها بدون مانع نبود، یعنی بابت همین سخنرانی‌ها‌ تحت فشار سازمان امنیت زمان شاه ساواك بودند اما ایشان این كار را می‌كردند و خود مرحوم پرورش جامعیت فكری داشتند و تبحر در علوم دینی، و نیز در تفسیر در ادبیات عرب و ادبیات فارسی تبحر داشتند.

 

تسنیم: لطفاً كمی از جزئیات شرایط گروه‌ها و رفتارهای سیاسی فعالان انقلابی و سیاسی در آن زمان توضیح دهید؟

ولایتی: بعد از انقلاب هم كه آشنایی ما نزدیك‌تر شد و ایشان و بنده نمایندگان دور اول مجلس شورای اسلامی بودیم، البته بعداً هم تقریباً با هم در دولت آقای موسوی وزیر شدیم، ولی در دولت دوم، تا جایی كه یادم می‌آید، ظاهراً ایشان جایشان را به دیگری دادند.

به‌عنوان مثال، مدتی آقای مؤید سرپرست آموزش و پرورش بودند و به هر حال در همه دوران نخست وزیری آقای موسوی كه 8 سال بود، ایشان به‌عنوان وزیر آموزش و پرورش باقی نماندند، بلكه كنار رفتند یا كنار گذاشته شدند.

"مرحوم پرورش همواره پیرو فرامین امام خمینی(ره) بودند"

ایشان جزو مجموعه یك گروهی بودند و شاید گروه والفجر بود، یكی از این گروه‌هایی كه اینها بعداً با هم تلفیق شدند، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را تشكیل دادند. من دیگر از آن زمان بعد از انقلاب و ارتباطاتی كه بین ایشان و اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بود و میزان ارتباطات‌شان را با مبارزین پیش از انقلاب آن گروه از مبارزان بیشتر متوجه شدم و این هماهنگی‌هاشان به‌خصوص تا قبل از تجزیه سازمان مجاهدین انقلاب به 2 گروه، شاید تعبیر نادرستی باشد.

آنها به 2 گروه راست و چپ تقسیم شدند كه حضرت آیت‌الله راستی دستوری از حضرت امام رضوان الله تعالی علیه به‌عنوان كسی كه مورد رجوع این دوستان سازمان مجاهدین انقلاب قرار گیرند، به‌عنوان نماینده امام، معلوم شدند، البته در آن جمع بعضی این را نپذیرفتند و خود این محل اختلاف شد.

این دو گروه از هم جدا شدند كه طبیعتاً جناب آقای پرورش در همین بخش معتقد به امام و پیروی از دیدگاه‌های جناب آقای راستی و عضو شورای مركزی حزب جمهوری اسلامی ایران بود كه بنده در آنجا هم در خدمت ایشان بودم. البته ایشان ارتباطات‌شان وسیع بود و با رهبران یا اداره كنندگان نهضت قبل و بعد از انقلاب ارتباطات محكمی داشتند.

"ارتباطات استاد پرورش در دوران حضور در كابینه"

تسنیم: در زمانی كه شما به‌عنوان وزیر امور خارجه بودید، ایشان هم در كابینه در سمت وزیر آموزش و پرورش بودند. لطفاً از دوران ارتباطات و فعالیت‌های خود با ایشان در كابینه توضیح دهید.

ولایتی: بعد از اینكه مرحوم رجایی شهید شدند، بنده از سوی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان نخست وزیر معرفی شدم ولی در مجلس رأی نیاوردم، آقای موسوی در مهر سال 60 كابینه اول را تشكیل داد و من در 25 آذر 1360، وزیر خارجه شدم در حالی كه قبل از من مرحوم آقای پرورش به‌عنوان وزیر آموزش و پرورش بود، ما یك مجموعه‌ای را تشكیل دادیم كه در آن زمان مرحوم آقایان عسگراولادی و پرورش، آقایان احمد توكلی، مرتضی نبوی، ناطق نوری كه یك مدت وزیر كشور بودند و بنده و در این مجموعه جلسات هماهنگی با هم داشتیم كه در كابینه چگونه حركت كنیم.

در كابینه دوم آقای موسوی تنها كسی كه از آن مجموعه قبلی در كابینه ماند، بنده بودم و علتش هم تأكید امام بود كه فرموده بودند كه فلانی وزیر خارجه بماند. این را خود آقای موسوی به من می‌گفتند كه من هروقت با حضرت امام(ره) ملاقات می‌كنم از تو احوال‌پرسی می‌كند و معنای آن این است كه فلانی باید باشد.

 

تسنیم: در كابینه ارتباطتان با مرحوم پرورش چگونه بود؟

ولایتی: یادم می‌آید كه قبلاً وزارت آموزش و پرورش در پارك ظل السلطان بود كه متعلق به همان خاندان بود و این باغ بزرگ و یك خانه خیلی مفصل، محل وزارت آموزش و پرورش شده بود. ما در همان مكان خدمت آقای پرورش می‌رسیدیم، بعدها آموزش و پرورش به خیابان 30 تیر منتقل شد كه خاطرم هم نیست از كی منتقل شد، به این محلی كه اكنون در خیابان سپهبد قرنی هست در آنجا بحث می‌كردیم كه مشتركاً چه‌كار كنیم كه یك هماهنگی در داخل كابینه باشد.

"فعالیت‌های جمعی استاد پرورش و علی‌اكبر ولایتی در دوران انقلاب"

تسنیم: و به‌جز این جلسات كاری؟ آیا ارتباط دیگری با ایشان داشتید؟

ولایتی: ما با یكدیگر بعضی اقدامات جمعی می‌كردیم، از جمله همین كه قرار شد نامه بنویسیم، نوشتیم امضا كردیم كه مورد پسند امام(ره) قرار نگرفت. یادم است انشایش را مرحوم پرورش نوشت و در آن نامه بعد از بسم‌الله و حمد و ثنا نوشته بودند «بر آنیم» یعنی بر آن هستیم، تصمیم داریم حالا این كلمه بر آنیم مورد توجه من بود و هنوز این كلمه در ذهنم مانده است.

حالا نامه را ببینید [اشاره مصاحبه‌گر به مضمون نامه مشتمل بر 2 گروه بودن هیئت دولت درباره دولت مردمی یا مردم دولتی و نظر خواستن از امام].

تسنیم: نظر حضرت امام(ره) درباره این نامه چه بود؟

ولایتی: بله، امام از این كار خوشنود نشدند و این كار را نپسندیدند، یعنی در جنگ بود؛ حالا یك عده‌ای از وزرا كه بنده هم بودم در رابطه با كاری كه نخست وزیر می‌كند و دولت انجام می‌دهند، این طوری یك گروهی و فراكسیون درست كنند در دولت و نظرات خودشان را این‌چنین كه پنهان هم نمی‌ماند، بیان كنند، سبب تضعیف دولت می‌شود و صرف نظر از این كه چه دولتی باشد، بالاخره در جنگ بوده و نباید از داخل احساس تزلزل می‌شد.

حضرت امام، جواب نامه ما را مكتوب ندادند ولی مرحوم حاج احمد آقا، مثل اینكه با تك تك افرادی كه موافق نامه بودند تماس گرفت، از جمله با من كه ما فهمیدیم كه امام از این كار خشنود نیستند، بعداً هم فهمیدیم كه كار ما كار درستی نبوده یعنی حرف حرف منطقی بود ولی آن روشی را كه ما انتخاب كردیم، امام نپسندیدند.

حق با امام(ره) بود برای این كه موقعی كه جنگ است و درآمد هم خیلی كم بود، مثلاً نفت گاهی سال‌ها به بشكه‌ای7 یا 8 دلار فروخته می‌شد و گاهی كمتر از 7 دلار، و فقط 4 میلیارد دلار خرج سالیانه جنگ بود، یعنی بخش بسیار مهمی از بودجه صرف دفاع می‌شد و در آن شرایط دیگر، آن كار مصلحت نبود.

"استاد پرورش می‌گفت اگر نمی‌دانید، بگویید نمی‌دانم"

تسنیم: خاطره‌ای از استاد در ذهن دارید كه بیان كنید؟

ولایتی: جناب آقای پرورش هم یك چیزی كه از علامه طباطبایی نقل كردند و من خاطرم هست شاید هم مكرر نقل كرده‌اند؛ ایشان می‌گفتند: «ما باید یاد بگیریم كلمه نمی‌دانم را». می‌گفت از علامه بارها شده بود كه مكرر افراد سؤال می‌كردند و ایشان درباره چیزی كه نمی‌دانست، كلمه نمی‌دانم را عنوان می‌كرد.

در آن جمعی كه در دفتر یا اتاق ایشان خدمت می‌رسیدند، می‌گفت نمی‌دانم حالا با همان لهجه آذری می‌گفتند كه یعنی یك آدم بزرگی مثل ایشان برای ما، این‌چنین كارهایشان درس است كه هركسی در هر سطحی از تحصیل موقعی كه سؤال می‌كنند و بلد نیست، بگوید نمی‌دانم. نباید اگر چیزی هم نمی‌داند همین طوری یك چیزی سر هم كند یا ببافد و در كمالات مرحوم علامه طباطبایی مرحوم آقای پرورش می‌گفت كه ایشان مكرر سؤال كه می‌كردند، می‌گفت: «نمی‌دانم».

 

 

تسنیم: آیا در زمینه فكری و فعالیت‌هایی كه شما در حوزه خارجه و آقای پرورش در آموزش و پرورش انجام می‌دادند با یكدیگر مراوده خاصی هم داشتید؟

ولایتی: ایشان به‌صورت تخصصی نمی‌توانستند كمكی در حوزه بین‌الملل داشته باشند اما در زمره حامیان اصلی سیاست‌های حضرت امام(ره) در قضیه سیاست خارجی بودند.

چون بالاخره همیشه یك عده خودی منتقد روش‌های حكومت‌ها و دولت‌ها هستند، ولی بالاخره بعضی در شرایط حتی بسیار حساس به‌جای این كه یار شاطر باشند بار خاطرند، اما مرحوم آقای پرورش این طور نبودند و می‌شناسیم آدم‌های سرشناسی كه این اواخر كه از آن طرف فشار صدام بود، از آن طرف فشار آمریكا و اسراییل بود، از این طرف هم به امام فشار می‌آوردند و می‌گفتند: شما هر طور شده، بالاخره جنگ را تمامش كنید ولو اینكه به‌ضرر ما هم تمام می‌شود و دیگر این ضرر از این بیشتر نیست كه هرروز مردم بمباران می‌شوند.

حالا نمی‌خواهم این افراد را نام ببرم ولی بعضی از معاریف ما در آن زمان این طور می‌گفتند، یعنی به امام پیشنهاد می‌كردند. گاهی گله می‌كردند كه چرا جنگ ادامه دارد، این یا ناشی از بی‌اطلاعی است یا بدفهمی، برای اینكه در حالی كه او در خاك ما هست، ما آتش‌بس را‌ می‌پذیرفتیم و تثبیت می‌شد. ما از ابتدا قبول داشتیم كه جنگ هر آنی متوقف شود، دنبالش هم بودیم، منتهی قطعنامه‌هایی كه در شورای امنیت سازمان ملل می‌گذراندند، این بود كه "آتش‌بس، مذاكره"، ما می‌گفتیم "آتش‌بس، عقب‌نشینی به مرزهای بین‌المللی"، بعد مذاكره.

اگر آتش‌بس می‌كردیم، دیگر جنگی در جبهه نبود، بیشتر جنگجویان هم داوطلبان بسیجی و آدم‌ها در سنین و شغل‌های مختلف بودند و موقعی كه جنگ متوقف می‌شد، هریك برمی‌گشتند سر خانه و زندگی‌شان. این طرف نیروهای ما مردمی بودند و مشاغل دیگری داشتند كه اگر جنگ نبود می‌رفتند سر زندگی‌شان و آن طرف ابتدای جنگ صدام 12 لشكر داشت و این اواخر شد 40 لشكر، حتی اگر جنگ داشتیم یا نمی‌داشتیم، اینها كنار مرز بودند.

به هر حال اگر رها می‌كردیم و تنور جنگ یا دفاع سرد می‌شد، آنها در آنجایی كه اشغال كرده بودند، می‌ماندند و شاید تا حالا هم می‌ماندند و اصلاً اوضاع منطقه و وضعیت ایران به‌گونه دیگری می‌شد.

تسنیم: از ارتباط مرحوم پرورش با حضرت امام(ره) چیزی به خاطر دارید؟

ولایتی: آقای پرورش مورد اعتماد حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری بودند و با ایشان دوستی سابقه‌دار داشتند و خیلی صمیمی و نزدیك و وفادار بودند. باید بگویم یكی از این مشخصات كه یك مشخصه اصلی و عمومی ایشان بوده و نسبت به تمامی حركات و افعال و گفتار مرحوم آقای پرورش شمولیت داشت، این بود. اكنون به خاطرم آمد كه ایشان در تهران در مسجد قبا سخنرانی می‌كردند. در اصفهان هم ایشان قبل از انقلاب پناهگاه فكری جوانان و ملجأ بودند. بعد از انقلاب هم بالاخره آنهایی كه معروف به خط امامی و آنهایی كه تبعیت محض را از نظام ولایت فقیه دارند، جوان‌ها و صنوف مختلف مرحوم آقای پرورش یك تكیه‌گاهی بودند و من نمی‌بینم كه كسی با آن خصوصیات جای ایشان را بگیرد.

"مرحوم پرورش با هیچ‌كس رودربایستی نداشت"

تسنیم: از خصوصیات رفتاری و اخلاقی مرحوم بیشتر برایمان بگویید؟

ولایتی: بحمدالله اصفهان رجل سیاسی معتقد به انقلاب زیاد دارد ولی ایشان یك جامعیتی داشتند كه سابقه مبارزاتی‌شان بود. همچنین آشنایی به مبانی جمهوری اسلامی و مبانی اسلام، تشیع، مبانی ولایت فقیه و آشنایی با ادبیات فارسی و عرب و مفاهیم و احكام الهی برایشان یك موقعیت استثنایی به وجود آورده بود و در حقیقت یك جامعیتی داشتند.

در عین حال آدم بدون رودربایستی و شجاعی بودند در اظهار مطلب نسبت به هر كسی هر چقدر هم نزدیك بود و دوست اما یك جا اگر به نظرش می‌رسید كه نزدیك‌ترین دوستش دارد كلمه‌ای خلاف مصلحت می‌گوید، یا راهی را خلاف مصلحت طی می‌كند به‌ملاحظه دوستی این طور نبود یعنی ملاحظات دوستی مانع از این نمی‌شد كه ایشان نظرش را بیان كند و طرف را وادار به این كند كه در طریق مستقیم بیاید.

بله، ایشان در دولت آقای موسوی شاید بیش از یك بار مثلاً مطلبی مطرح كرد، مخالفت شد، ایشان یك مرتبه به‌تعبیر عامیانه‌اش از كوره در رفت و بلند شد و كتاب و دفترچه و هرچه داشت، زیر بغلش گذاشت و از هیئت دولت، قبل از پایان جلسه با عصبانیت بیرون رفت.

تسنیم: حمایت‌های استاد پرورش از نسل جوان انقلابی در آن زمان چگونه بود؟

ولایتی: ایشان در اصفهان به‌عنوان یك پناهگاه برای به‌ویژه جوانان مبارز كه واقعاً جوانان متدین و حزب‌اللهی و بچه‌های بسیجی اصفهان كه نیروهای انقلاب بودند، مطرح بودند. بنده معتقدم اصفهان نسبت به بقیه مراكز از امتیازات بالایی به‌لحاظ تعداد شهدا و جانبازان و مفقودین برخوردار بوده و هست.

"استاد پرورش نیروهای انقلابی را از بالقوه به بالفعل تبدیل می‌كرد"

یك زمان ما شمردیم و متوجه شدیم كه از مجموعه اعضای كابینه، 13 نفر اصفهانی بودند و در جهاد سازندگی درصدی بالا اصفهانی حضور داشت. در جبهه می‌رفتید همین گونه بود و وجود اشخاصی مثل مرحوم آقای پرورش كه در خط مستقیم انقلاب بودند، در این تشكل و گردهم‌آوری علاقه‌مندان به انقلاب یعنی تشكل مؤثر كه حالا جنگ است، مؤثر بود.

در دوران جنگ ما داوطلب می‌خواهیم، وقتی جهاد است، داوطلب می‌خواهیم و به هر حال ممكن است نیروها بالقوه باشد اما یك كسانی باید باشند این ظرفیت‌ها را از قوه به فعل در بیاورند و ایشان دارای چنین رفتارهایی بود.

حتی بعضی از تفكرات كه شاید یك زاویه‌ای داشتند، با نظام ستادشان در اصفهان بود و از آن طرف هم بود كه اصفهان بین شهرهای ایران یكی از معدود شهرهایی بوده و هست كه در حقیقت بخشی از ستاد بچه‌های انقلابی است و مرحوم آقای پرورش یك موقعیت بی‌بدیلی در این رابطه داشت.

 




دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"مدیریت سایت" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"مدیریت سایت" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.