پیوندها درباره سایت ارتباط با ما

گزارش تحلیلی رویدادهای حوزه اندیشه در هفته گذشته
تاریخ : چهارشنبه 10 آبان 10:39 کد خبر : 7976

تلاش‌ها برای تحقق «علوم انسانی اسلامی» به اوج رسیده است

هفته گذشته بسامد بحث علوم انسانی اسلامی در فضای رسانه‌ای حوزه اندیشه بسیار بالا بود. برگزاری کنگره بین‌المللی و اعطای جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی، برگزاری مناظره‌های مختلف در این زمینه و نمایش برنامه‌های تلویزیونی ویژه این موضوع، به همراه تلاش‌های نظری برای تبیین پدیده‌های ملی و اسلامی مانند پیاده‌روی اربعین بر این بسامد افزود.


چهارمین كنگره علوم انسانی اسلامی را كه هفته گذشته به كار خود پایان داد، می‌توان به ویترینی تشبیه كرد كه مهم‌ترین داشته‌ها و تولیدات علوم انسانی اسلامی را در معرض نمایش گذاشت و فرصتی را برای مطرح شدن این ایده‌ها فراهم كرد. آنچه در این كنگره از خود مراسم افتتاحیه و اختتامیه (كه البته با حضور كمرنگ و اندك علاقه‌مندان همراه بود) مهم‌تر می‌نماید، همین عرضه ایده‌ها و پروژه‌های فكری بود كه در قالب كمیسیون‌های تخصصی كنگره توسط پژوهشگران و اساتید بارز كشور انجام شد. مثلاً حجت‌الاسلام علیرضا پیروزمند در كمیسیون فلسفه و روش‌شناسی، مبانی و روش تحول در علوم انسانی را بر اساس «فلسفه چگونگی» تشریح كرد تا علاقه‌مندان با تفكرات فرهنگستان علوم اسلامی قم در این باره از زبان یكی از اعضای هیات علمی آن آشنا شوند.دكتر خسرو باقری استاد دانشگاه تهران، در كمیسیون تعلیم و تربیت اسلامی، به ارائه مقاله خود با عنوان «نسبت تربیت اخلاقی و دینی» پرداخت. حجت‌الاسلام عبدالحمید واسطی نظریه خودش با عنوان «عدل شبكه‌ای» را ارائه كرد و حجت‌الاسلام احمد رهدار، حجت‌الاسلام سید محمود طیب حسینی، دكتر محمدمهدی مجاهدی و دیگران به ارائه نظریات و ایده‌های خود در زمینه‌های گوناگون مانند فلسفه، اقتصاد، علم دینی، تمدن‌سازی و... پرداختند. نظریاتی كه در صورت جمع‌آوری و تدوین می‌تواند در كتابی مستقل، پژوهشگران را از آخرین دستاوردهای علوم انسانی اسلامی مطلع سازد و زمینه را برای انباشت تجربه‌های علمی و پیشرفت علوم فراهم آورد.اما همزمان با این كنگره برنامه‌ای در شبكه 4 تلویزیون با عنوان «همراه با خرد» پخش شد كه هنوز هم در حال پخش است و قرار است در 10 قسمت شنبه‌ها و دوشنبه‌ها به روی آنتن برود. تاكنون چهار برنامه از مجموعه «همراه با خرد» با حضور دكتر عطاءالله رفیعی آتانی، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت، دكتر علیرضا قائمی‌نیا عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،  حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمدحسین شریفی عضو هیات علمی موسسه امام خمینی؟ره؟، دكتر محمود حكمت‌نیا معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حجت‌الاسلام‌ دكتر علیرضا پیروزمند عضو هیات علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم و اندیشمندان و اساتید دیگر برگزار شده و در این برنامه‌ها به موضوعات تخصصی كه در كنگره علوم انسانی اسلامی مطرح بود، پرداخته شده است.
دوشنبه هفته جاری نیز، این برنامه با حضور حجت‌الاسلام‌ عبدالحمید واسطی استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و فرزاد جهان‌بین عضو هیات علمی دانشگاه شاهد با موضوع تمدن اسلامی پخش شد. در این برنامه واسطی به تشریح تعریف تمدن پرداخت و چهار مؤلفه را برای آن برشمرد. این چهار مؤلفه عبارت بودند از؛ شكل‌گیری شبكه‌ای از سیستم‌های كلان، تولید ساختاری از شبكه‌ها كه فعالیت انسان را تنظیم می‌كند، پاسخگویی به تمام سطوح نیازهای انسان، كارآمدی؛ یعنی نسبت هزینه منفعت‌ها در فضای رقابت باید مثبت باشد یعنی نسبت به رقیب دسترسی و پایداری و كیفیت برتر را داشته باشد.صحبت‌های جهان‌بین نیز حول مبحث رابطه فرهنگ و تمدن بود و او فرهنگ را پایه تمدن دانست و درباره جایگاه علوم انسانی و اجتماعی اسلامی برای تأسیس تمدن نوین اسلامی گفت: تفاوت تمدن‌ها در عینیت یافتگی خود را آشكار می‌كند. ما دارای مبانی نظری در مبانی هنجارشناختی هستیم كه پرسش‌های مهم و پایداری هستند و باید بشر به آنها پاسخ دهد. بر اساس مبانی هنجارشناختی نظام‌های نظری و عملی شكل می‌گیرد و بر اساس نظام‌ها نهادها و سیستم‌ها را می‌سازیم. اینكه نظام اقتصادی و سیاسی ما چگونه باید باشد در نوع مبانی مشخص می‌شود.علاوه‌بر برنامه همراه با خرد، برنامه دیگری درباره علوم انسانی اسلامی از تلویزیون پخش شد. برنامه‌ای با عنوان «گستره شریعت» كه در دو قسمت با حضور اساتید برجسته‌ای مانند دكتر مهدی گلشنی، دكتر عبدالحسین خسروپناه، دكتر قاسم پورحسن و دكتر سعید زیباكلام، به صورت میزگرد آرای موافقان و مخالفان علوم انسانی اسلامی را به نمایش گذاشت.اگر بسیاری از اقدامات صورت گرفته در زمینه علوم انسانی اسلامی كه به آن اشاره شد، شكل مبنایی و انتزاعی به خود گرفته است اما به‌موازات آن تلاش‌های انضمامی نیز برای تبیین پدیده‌های عینی اسلامی و ایرانی مانند پدیده راهپیمایی اربعین در حال انجام است. از این میان می‌توان به تلاش‌های مدرسه آفاق حكمت اشاره كرد كه مدتی است درس‌گفتارهای حضوری و مجازی درباره موضوعات مختلف علمی و به‌ویژه «تاریخ» علوم حوزوی و دانشگاهی برگزار می‌كند و اخیراً یكی از درس گفتارهایش را به موضوع ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی كنگره عظیم اربعین اختصاص داده است و به این منظور از اساتیدی مانند آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله حائری شیرازی، آیت‌الله محسن اراكی، دكتر حسین كچویان و دكتر علیرضا شجاعی زند، بهره برده است.یكی دیگر از دستاوردهای پژوهشی در این زمینه انتشار كتابی با عنوان «پیاده‌روی اربعین: تأملات جامعه‌شناختی» از سری «كتاب‌های سرو» است كه به گفته آقای محسن حسام‌مظاهری سرپرست این پروژه قرار است به‌زودی منتشر شود. به گفته حسام‌مظاهری این كتاب تلاش دارد روایتی جامعه‌شناختی و بی‌طرفانه و فارغ از تعلقات مذهبی و حتی با سویه انتقادی از مناسك مربوط به اربعین ارائه دهد و از مجموعه مقالاتی تشكیل شده كه توسط پژوهشگران عمدتاً جوان نگارش شده است.یكی دیگر از اتفاقاتی كه هفته گذشته افتاد برگزاری كارگاه‌های آموزشی روش «مردم‌نگاری و مشاهده مشاركتی» ویژه راهپیمایی اربعین بود. دكتر سهیلا صادقی، استاد روش‌شناسی دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در پژوهشكده فرهنگ و هنر اسلامی به تدریس این روش پرداخته و بسیج دانشجویی دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران دكتر مهرداد عربستانی را برای تدریس مردم‌نگاری اربعین و آقای محمد رضوانی‌پور را برای تدریس عكاسی اربعین دعوت كرده است.به نظر می‌رسد در شرایطی كه كفه موضوعات كلی و انتزاعی در حوزه علوم انسانی اسلامی سنگینی می‌كند، پرداختن به اتفاقات واقعی كه جلوی چشمان پژوهشگران علوم اجتماعی در حال رخ دادن است و تهیه روایت دست‌اول و محققانه از این اتفاقات می‌تواند نقش مهمی تولید علم بومی داشته باشد.




دیدگاه
لطفا دیدگاه خود را با حروف فارسی بنویسید
"مدیریت سایت" مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبین است.
"مدیریت سایت" از انتشار دیدگاه هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی احترامی به اشخاص قومیت ها عقاید دیگران موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه های دین مبین اسلام باشد معذور است.
دیدگاه ها پس از تائید مدیر بخش مربوطه منتشر می شود.



اخبار مرتبط